X
تبلیغات
درسهایی از قرآن

درسهایی از قرآن

درس دوازدهم:تمایز حروف (4)

تمایز دو حرف ذال و ظاء

این دو حرف از اتصال بخش مجاور نوک زبان به سر دندان های پیشین بالا پدید می آیند،با این تفاوت که حرف ذال به خاطر دارا بودن صفت استفال ،نازک و کم حجم است ولی حرف ظاءدارای صفت اطباق و استعلاءبوده و به علت انطباق سطح زبان با سقف دهان و تمایل ریشه ی زبان به کام بالا درشت و پر حجم ادا می شود.مانند:

مُنْذَرِینَ(انذار شدگان)                                 مُنْظَرِینَ(مهلت داده شدگان)

مَحْذُورًا(در خور پرهیز ووحشت)                     مَحْظُورًا(ممنوع)

تمرین:

اَظْفَرَکُمْ،یَظْهَرُونَ،مَظْلُومًا،تَظَاهَرَا،فَظَلَّتْ،ظَلَّلْنَا،ظِلَالُهُمْ،فِی ظُلَلٍ،ظُهُورِهَا،فَظًّا،تَلَظَّی،مَحْظُورًا،نَجْزِی،الظَّالِمِینَ،ذُوحَظٍّ عَظِیمٍ

تمایز دو حرف ظاءوضاد

این دو حرف به علت داشتن صفات اطباق واستعلاء،درشت و پر حجم شده واز این نظر تفاوتی با یکدیگر ندارند.تنها تفاوت ان دو در محل تلفظ آنها است،به این ترتیب که در تلفظ حرف ظاء،بخش مجاور نوک زبان به سر دندان های بال متصل می شود.ولی در اداء حرف ضاد،کناره ی آخرزبان به دندان های آسیای فک بالا از طرف چپ یا راست دهان،متصل و سپس به تدریج از دندان ها جدا می شود. به همین سبب در تلفظ حرف ضاد،صدا قدری جریان دارد و کاملا حبس نمی شود.مانند:

ظَلَّ(بگردد)                                                ضَلَّ(گمراه شد)

نَاظِرَةٌ (نگاه کننده)                                              نَاضِرَةٌ(شاداب و مسرور)

تمرین:

اَضْعَفُ،نَضْرِبُهَا،ضَامِرٍ،ضَرَبَ لَکُمْ،فَضَلُّواْ،ضِعَافًا،ضِیزَی،ضُرِبَتْ،فَضَّلَنَا،فُضَّلُواْ،وَاغْضُضْ،اَنْقَصَ ظَهْرَکَ،یَعَضُّ الظَّالِمُ، غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّآلِّینَ                   

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:19  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس یازدهم:تمایز حروف (3)

تمایز دو حرف تاء و طاء

این دو حرف از اتصال بخش جلوی سطح زبان با برآمدگی کام بالا و لثه ی دندان های پیشین بالا تلفظ می شود و تمایز آنها به این ترتیب است:

حرف تاءاز حروف استفال بوده و نازک و کم حجم تلفظ می شود ولی حرف طاءدارای صفت اطباق و استعلاءبوده و به علت انطباق سطح زبان با کام بالا و تمایل ریشه ی زبان به سقف دهان به صورت درشت و پرحجم ادا می شود. مانند:

تَابَ(توبه کرد)                                                   طَابَ(پاک شد)

قَانِتین(عبادت کنندگان)                                   قَانِطین(مأیوسان)

تِین(انجیر)                                                        طِین(خاک)

تمرین:

اَطْغَی،بَطْشًا،لِیُطْفِئُواْ،اَطَاعُونَا،بَطََآئِنُهَا،فَطَمَسْنَا،بَطَشْتُمْ،طِفْلًا،خَطِیئاتِکُمْ ،طُمِسَتْ،طُوبَی،بُطُونِهِمْ،لِلطَّآئِفِینَ، فَاطَّهَّرُواْ،عُطِّلَتْ ،اَطِیعُونِ،اَلمُطَّوَّعِینَ،وَالطُّورِ،طَآئِفَتَانِ،فَمَااسْتَطَاعُواْ،اِنِ اسْتَطَعْتُمْ

تمایز دو حرف سین وصاد

در تلفظ این دو حرف،بخش جلوی سطح زبان به لثه و قسمت صاف دندان های پیشین بالا نزدیک می شود با آن تفاوت که حرف سین نازک و کم حجم تلفظ شده و حرف صاد به علت دارا بودن صفت اطباق و استعلاءو انطباق سطح زبان با کام بالا و میل ریشه ی زبان به سقف دهان ،به صورت درشت و پرحجم ادا می شود.

دو حرف سین و صاد هر دو دارای صدای شبیه به سوت (صفت صفیر)بوده و از این نظر تفاوتی با یکدیگر ندارند.مانند:

عَسَی(شاید)                                                        عَصَی(عصیانکرد)

نَسرًا(نام بتی است)                                               نَصْرًا(یاری کردن)

عَسَیْتُمْ(اگر شما)                                                   عَصَیْتُمْ(عصیان کردید)

نَسَبًا(خویشی)                                                        نَصَبًا(خستگی)

تمرین:

اِصْلَاحِهَا،یُصْرَفْ،سَاَصْرِفُ،سَیَصْلَوْنَ،صَلَاتِی،قَصَصْنَاهُمْ،صَالِحِینَ،یَفْصِلُ،یُوصِیکُمْ،تَصُومُواْ،صُرِفَتْ،فَصَّلْنَا، نُفَصَّلُ،اَلصُّلْبُ،فَاقْصُصِ،الْقَصَصَ

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:18  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس دهم:تمایز حروف (2)

تمایز دو حرف هاءوحاء

حرف هاء به سادگی از حنجره و انتهای حلق ادا می شود،ولی حرف حاءاز وسط حلق تلفظ شده و در هنگام ادای آن،دیواره ی حلق فشرده وجمع شده و این حرف با گرفتگی خاصی ادا می شود.مانند:

اَهْوی (فرود آورد)                                  اَحْوَی(سیاه)

            اُهِلَّ(برده شد)                                           اُحِلَّ (حلال شد)

                        تمرین:

مَحْیَاهُمْ،یُحْیِیهَا،حَفَفْنَاهُمَا،دَحَیهَا،حِمْلِهَا،تَحُسُّونَهُمْ،حِیتَانَهُمْ،حُوتَهُمَا،حُرَّمَتْ،اَشِحَّةً،سَحَّارٌ

تمایز دو حرف همزه و عین

حرف همزه از حنجره و انتهای حلق ادا شده و در هنگام تلفظ آن تارهای صوتی به یکدیگر متصل می شود به طوری که صدای این حرف در حال سکون قطع می شود ولی حرف عین از وسط حلق اداءشده و در هنگام تلفظ ان دیواره ی حلق جمع شده و صدای این حرف در حال سکون قدری کشیده می شود.مانند:

تَأْلَمُونَ(رنج می برید)                                           تَعْلَمُونَ(می دانید)

اَمَلاً(آرزو)                                                           عَمَلاً(کار)

اَمِین(امانت دار)                                                      عَمِین(نابینایان)

تمرین:

اَعْلَی،اَعْجَمِیًّا،اَعْتَدَتْ،اِعْلَمُوا،تُعْجِبُکَ،تَعَالَی،عَالِیَهَا،اَعَجِلْتُمْ،اَعِیبَهَا،عَلَّمْتَنَا،عَلَامَاتٍ،فَعَزَّزْنَا،سَنُعِیدُهَا،عُلَّمْتُمْ، اَلَّاتَعُولُواْ ،فَعّشالٌ،فَمَنِ اعْتَدَی

تمایز دو حرف قاف و غین

در تلفظ حرف قاف،انتهای زبان کوچک متصل شده و سپس به صورت ناگهانی از یکدیگر جدا می شوند .بنابراین صدای این حرف دارای صفت شدت است و صدا در تلفظ آن قطع می شود.ولی در تلفظ حرف غین ابتدای حلق (مرز حلق و دهان)به زبان کوچک نزدیک شده و این حرف دارای صفت رخاوه است و صدا در تلفظ آن قطع نشده و به صورت کشیده ادا می شود. مانند:

اَقْنَی (سرمایه باقی بخشید)                                         اَغْنَی(بی نیاز کرد)

قَلَّ(کم شد)                                                                        غَلَّ(خیانت کرد)

تمرین:

یَغْشَهَا،اَنِ اغْدُواْ،اُغْشِیَتْ،اَلْغَافِرُ،غَزْلَهَا،غَیْرِ،غِسْلِینَ،غِشَاوَةٌ،غِلْمَانٌ،اَبْغِیکُمْ،غُلَّّّّّتْ،فَیُغْرِقَکُمْ،اَغْرَقْنَا،فَغَشَّیهَا،مَاغَشّشی،فَاَغْوَیْنَاکُمْ اِنَّاکُنَّاغَاوِینَ

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:17  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس نهم:تمایزحروف (1)

همان گونه که قبلا یادآور شدیم تلفظ ده حرف در زبان عربی با فارسی تفارت دارد.فراگیری و رعایت ادای صحیح این حروف،برای قرائت نماز،لازم و واجب می باشد.حضرت امام خمینی رحمه الله در کتاب شریف تحریر الوسیله در این باره می گویند : ((واجب است که قرائت (نماز)صحیح باشداگر عمدا یک حرف یا یک حرکت یا تشدید یا مانند آن را اخلال کند،نمازش باطل است . وکسی که حمد یا سوره را نمی تواند بخواند واجب است یاد بگیرد))

((معیار در صحت قرائت این است که حروف از مخارج خودشان ادا شوند،به طوری که اهل این زبان(عربی)در وقت ادای آن حروف بگویند او فلان حرف را ادا کرد.))

در کتاب توضیح المسائل نیز آورده اند:

((اگر...به جای حرفی حرف دیگری بگوید،مثلا به جای ((ض))،((ظ)) بگوید ... نماز او باطل است.))

حال با توجه به اهمیت این مبحث به بیان ادای صحیح این حروف و تمایز آن با حروف دیگر می پردازیم.

تلفّظ حرف واو

حرف واو در زبان فارسی از اتصال لب پایین به سر دندان های پیشین بالا پدید می آید ولی در زبان عربی لب ها بدون بر خورد با دندان ها به حالت گرد و پیوسته در می آید و این حرف از میان دو لب تلفظ می شود.

تمرین:

                                                                                                                                                                                                                                                                                              اَوْلَادَکُمْ،مَوْلَینَا،اَوَلَمَّا،وَلَّی،وَلَدَ،وَالِدَ،وَالِدَتِی،وَلْدَانٌ،نُدَاوِلُهَا،وُفَّیَتْ،وُورِیَ،تَلْوُواْ،اَوَّلَیِنَ،اَوَّبِی،غُدُوُّهَا، لَوَّوْاْ،وَوَالِدٍ وَمَاوَلَدَ،وَالَّیْلِ وَمَا وَسَقَ

تمایزدو حرف سین وثاء

در تلفظ حرف سین،بخش جلوی  سطح زبان به لثه وقسمت صاف دندان های پیشین بالا نزدیک می شود و این حرف دارای صدایی شبیه به سوت  می باشد ولی حرف ثاء از اتصال بخش مجاور نوک زبان به سر دندان های پیشین بالا و به صورت دمیدگی ادا می شود.

مانند:

اِسْمٌ (نام)                                             اِثْمٌ (کناه)

یَلْبَسُونَ(می پوشند)                              یَلْبَثُونَ (درنگ می کنند)

تمرین:

اَثْلٍ،مَثْنَی،اَثْقَالَهَا،مِثْلَیْهِمْ،مُثْقَلُونَ،ثَامِنُهُمْ،ثَمَانُونَ،مَثَانِیَ،ثَلَاثِینَ،ثِیَابَهُمْلَمُثوبَةٌ،فَتَمثَّلَ لَهَا،قِثَّآئِهَا،اِثَّاقَلْتُمْ،ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ،وَلَایَسْتَثْنُونَ

تمایز دو حرف زاء و ذال

محل تلفظ حرف زاء بخش جلوی سطح زبان و لثه و قسمت صاف دندان های پیشین بالا می باشد ولی حرف ذال از اتصال بخش مجاور نوک زبان به سر دندان های پیشین بالا و به صورت نازک و کم حجم ادا می شود.

مانند:

زَکِیٌّ(پارسا)                                            ذَکِیٌّ(هوشیار)

تمرین:

تَذْهَبُونَ،تَذْلِیلاً،اَذَانٌ،اَذَیهُمْءَاذَیْتُمُونَا،اُوذِینَا،ذِکْرَیهَا،ذُوقُواْ،ذُبَابًا،ذُکْرَانًا،ذُلَّلَتْ،فَکَذَّبُوهُمَا،کُذِّبَتْ،تُکَذَّبانِ، اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ،الَّذِی  کَذَّبَ وَتَوَلَّی،وَاِذَاذُکِّرُواْلَا یَذْکُرُونَ

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:14  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس هشتم :وقف

وقف عبارت است از توقف در اثناء قرائت قرآن برای تازه کردن نفس به منظور ادامه قرائت.

نحوه ی وقف بر آخر کلمات

با توجه به حالت های حرف آخر کلمه ،وقف به روش های زیر صورت می گیرد:

1-وقف بدون تغییر

در صورتی است که حرف آخر کلمه ساکن یا یکی از حروف مدی باشد،در این حالت ها هنگام وقف ،هیچ تغییری در آن داده نشده و به همان صورت وقف می گردد.مانند:

اَقْدَامَکُمْ،وَرَبَّکَ فَکَبِّرْ،والرُّجْزَفاهْجُزْ،اَمْ مَنْ خَلَقْنَا،عَبَسَ وَ تَوَلَّی،وَادْخُلِی جَنَّتِی،وَلَاُ تُسْرِفُواْ،اَلَّاتَعُولُواْ

2-وقف به ابدال

ابدال به معنی تبدیل کردن حرفی به حرف دیگر است.وقف ابدال در دو مورد می باشد:

الف:اگر حرف آخر کلمه ،تاءگرد (تأنیث)متحرّک باشد ،در هنگام وقف ،تبدیل بههاءساکن می شود  مانند:

ءَاتُواْلزَّکَوةَ                             ءَاتُواْالزَّکَوهْ

جَآئَتْهُمُ الْبَیَّنَهُ                           جَآئَتْهُمُ الْبَیَّنَهْ

تُقُیةً                                           تُقَیهْ

لُمَزَةٍ                                         لُمَزَهْ

فِتْنَةٌ                                      فِتْنَهْ

ب:در صورتی که حرف آخر کلمه دارای تنوین نصب (-ً  )باشد،در هنگام وقف ،تنوین به الف مدّی تبدیل می شود.مانند:

کِتَابًا                                   کِتَابَا

هُدًی                                   هُدَی

جَزَآءً                                   جَزَآءَا

3-وقف به اسکان

وقف به اسکان عبارت است از ساکن کردن حرف آخر کلمه در هنگام وقف.

وقف اسکان در صورتی است که حرف آخر کلمه متحرّک یا دارای تنوین جر یا رفع باشد.

مانند:

یَتَسَآءَلُونَ                             یَتَسَآءَلُونْ

عَلَّمَ بِالْقَلَمِ                          عَلَّمَ بّالْقَلمْ

وَاِیَّاکَ نَسًتَعِینُ                  وَاِیَّاکَ نَسْتَعِینْ

فِی کَبَدٍ                             فِی کَبَدْ

عَذَابٌ اَلِیمٌ                             عَذَابٌ اَلِیمْ

یادسپاری1:اگر حرف آخر کلمه مشدّد باشد،در هنگام وقف ساکن می شود ،ولی تشدید آن باقی می ماند و نباید بدون تشدید خوانده  شود.مانند:

فَطَلٌّ                                   فَطَلّْ

                                                                                                       بِأَ یْمَانِهِنَّ                               بِأَیْمَانِهِنّْ

مِنَ الْغَمَّ                                  مِنَ الْغَمّْ

یادسپاری 2:اگر در آخر کلمه واو مفتوح ما قبل مضموم یا یاءمفتوح ماقبل مکسور باشد،در هنگام وقف پس از ساکن کردن این دو حرف واو مدّی وو یاءمدّی تولید می شود.مانند:

             هُوَ      هُوْ                                                     هِیَ         هِیْ

ولی در مواردی که حرف آخر کلمهواو مشدّد ما قبل مضموم ویاءمشدّد ماقبل مکسور باشد،در هنگام وقف باید دقت شود که آخر به همان صورت مشدد تلفظ شود و مانند واو و یاء مدی خوانده نشود.مانند:

عَدُوٌّ                                                عَدُوّْ

عُتُوًّ                                                   عُتُوّْ

وَلِیٌّ                                                وَلِیّْ

نَبِیٌّ                                                      نَبِیّْ

یادسپاری3: همان گونه که در این درس بیان شد در هنگام وقف،نخست ابدال یا اسکان انجام شده و سپس صوت، برای تجدید نفس قطع می شود.

حال اگر بدون ساکن نمودن حرف آخر یا ابدال آن،صوت به خاطر وقف قطع شود،وقف به حرکت خواهد بود.هم چنین اگر حرف آخر کلمه ،ساکن یا ابدال شود،ولی روی آن کلمه وقفی صورت نگیرد،وصل به سکون نامیده می شود.

وقف به حرکت و وصل به سکون در قرائت قرآن صحیح نبوده و در نماز نیز ترک آن بهتر است.

نشانه های وقف:

باتوجه به اهمیت بحث وقف و ابتدا و ارتباط آن با مفاهیم و معانی قرآن کریم ،برای شناسایی محل وقف ،نشانه هایی در قرآن قرار داده شده که عبارت است از:

م=نشانه ی وقف لازم که حتما باید در آن محل وقف شود.

قلی=نشانه ی وقف برتر و تأکید بر وقف است.

                                                                                                                                                    ج=نشانه ی وقف جایزی است که وصل آن نیز اشکالی ندارد.

صلی=نشانه ی وقف جایزی است که وصل آن بهتر است.

لا=نشانه ی جایز نبودن وقف است.

در برخی از قرآن ها از نشانه های(ط) برای تأکید در وقف،(ز)برای وقف جایزیکه وصل آن بهتر است،(ص)برای وقف در مواردی که نفس قاری برای ادامه قرائت کافی نیست،قرار داده شده است.

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:12  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس هفتم:حروف نانویسا

"حروفی که نوشته نشده ولی خوانده می شوند"

در نگارش برخی از کلمات در قرآن به سه حرف (و-ا-ی) بر می خوریم که نوشته نشده ولی باید خوانده شوند. این حروف به صورت کوچک تر در کلمه لحاظ گردیده اند. که آنها حروف نانویسا میگویند.مانند:

دَاوُودُ،وُورِیَ،لِتَسْتَوُو،قَلَ،سَمَوَتِ،قَنِتَتً،مَلِکِ،نَبِیّینَ،لایَسْتَحیِ،اِبْرهمُ

اشباع هاء ضمیر:

اشباع در لغت به معنای سیر کردن و در اصطلاح عبارت است از :تبدیل صدای کوتاه به صدای کشیده یا حرف مدّی.

حرکت ها ءضمیر در صورتی که حرف قبل از آن دارای صدای کوتاه باشد،اشباع می شود.مانند:

لَهُومَقَالیدُ-عِلْمِهِ اِلّا که خوانده می شود:لَهُومَقَالیدُ-عِلْمِهِی اِلّا

موارد عدم اشباع هاءضمیر،عبارت است از:

1-ماقبل آن ساکن باشد،مانند:مِنْهُ،اِلَیْهِ

2-ماقبل آن یکی از حروف مدّی باشد ،مانند:هَدَاهُ،کُلُوهُ،فِیهِ

3-حرف ما بعد آن ساکن یا مشدد باشد.مانند:لَهُ الْحَمْدُ،لَهُ الدِّینُ،بِهِ الّذینَ

التقاء ساکنین

در صورتی که دو حرف ساکن در کنار یکدیگر قرار گیرند(به جز در هنگام وقف) برای امکان  تلفظ ،حرف ساکن اول مکسور می شود.مانند:قَلِ الْحَمْدُ،بَلِ الله

در کلمه ی ((مِنْ)) ،حرف ساکن مفتوح می شود مانند:مِنَ الْقَوْلِ،مِنَ الدِّینِ و در کلمات هُمْ،کُمْ،تُمْ حرف ساکن مضموم می شود . مانند:هُمُ الْفآئِزُونَ،هُمُ السُّفَهَآءُ،لَکُمُ الْوَیلُ،اَنْتُمُ الْفُقَرآءُ

یادسپاری:در هنگام وصل حروف مقطعه (الم )به آیه دوم سوره مبارکه آل عمران ،میم حروف مقطعه به دلیل رفع التقاء الساکنی ،مفتوح می گردد.الم اللهُ که خوانده می شود   الف لام میمَ اللهُُ

لام تعریف در برخورد با حرف ساکن

در عبارت بُئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ(حجرات /11)، پس از حذف همزه ی وصل در کلمه ی اسم، حرف لام به جهت رفع برخورد دو ساکن ،مکسور خوانده می شود.

تنوین در بر خورد با حرف ساکن

در تعریف تنوین خواندیم که ((عبارت از نون ساکنی است که نوشته نشده ولی خوانده می شود))، حال اگر بعد از تنوین حرف ساکن یا مشدد بیاید،دو حرف ساکن نزد هم قرار خواهند گرفت. برای رفع سنگینی تلفظ در این حالت ،تنوین به صورت نون مکسور خوانده می شود.مانند:

عَادًالْاُولی  که خوانده می شودعَادَ نالْاُولَی

بِرَحْمَةٍ ادْخُلُواْ که خوانده می شود بِرَحْمَةٍن ادْخُلُواْ

اِفْکٌ افترئهُ که خوانده می شود اِفْکُن افتَرَئهُ

تمرین:

کَرَمَادٍ اشْتَدَّتْ،فِسْقٌ الْیَوْمَ،عَدْنٍ الَّّّّّتِی،سَوَآءٍالْعَاکِفَ،جَزَآءً الْحُسْنَی،یَوْمَئِذٍ السَّلَمَ،شَیْئًا اتَّخَذَهَا،اَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا،عُزَیْرُابْنُ الله ،عَادً اَلْمُرْسَلِینَ

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:11  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس ششم:حروف نا خوانا(2)

همزه ی وصل در میان کلام:

همزه ی وصل در ابتدای کلماتی می آیدکه با حرف ساکن یا مشدد آغاز شده باشند. بنابراین بعد از همزه ی وصل، همیشه حرف ساکن یامشدد قرار می گیرد. و علت آوردن همزه ی وصل امکان تلفظ حرف ساکن یا مشدد می باشد.

همزه ی وصل در صورتی که در میان کلام قرار گیرد،خوانده نشده و حرف قبلو بعد از آن به یکدیگر وصل می شود.

نشانه ی همزه ی وصل در برخی قرآن ها صاد کوچکی است که روی همزه قرار می گیرد(آ).مثال:

فَاتْلُوهَا،فَاسْتَفْتِهِمْ،فَاسْلُکْ فِیهَا،فَاجْلِدُوهُمْ،فَمَنِ اهْتَدَی،لِمَنِ اتَّقَی،لَهُمُ الْبُشْرَی،لِکُلِّ امْرِئٍ

همزه ی وصل در ابتدای جمله خوانده شده و با توجه به اینکه در بیشتر قرآن ها بدون حرکت نوشته می شود ،تعیین حرکت آن به شرح ذیل است:

1-همزه ی وصل در (ال) حرف تعریف همیشه مفتوح است.مانند:اَلْمُلْکُ،اَلدِّینُ،اَللهُ

2-همزه ی وصل در اسم ها همیشه مکسور است .مانند: اِسْم،اِبْن،اِبْنَتَ،اِمْرَأ،اِمْرَأة َ،اِمْرَأتَیْن ِ،اِثْنَانِ،اِثْنَتَانِ،اِثْنَیْن،اِثْنَتَیْنِ

3-همزه ی وصل در فعل ها :

-در صورتی که اولین حرف متحرک بعد از همزه ی وصل ، مفتوح یا مکسور باشدمکسورمی شود. مانند:اِشْرَبِی،اِکْشِفْ

-در صورتی که اولین حرف متحرک بعد از همزه ی وصل ،مضموم باشدمضموم می شود. مانند:اُتْلُ،اُسْلُکْ،اُدْخُلُوهَا

یادسپاری:

1-همزه ی وصل در کلمات الَّذَیْنَ،الَّذِینَ،الَّذَانِ،الَّتِی،اَلَّئی همیشه مفتوح است.

2-همزه ی وصل در پنج فعل اقْضُوا،ابْنُوا،امْشُوا،امْضُوا،ائْتُوا در صورت ابتدا،مکسور خوانده می شود.

3-همزه ی وصل در کلمات اِئْتِ،اِئْتُوا،اِئْتُونی،اِئْتِنَا،اِئْذَنْ در صورت ابتدا،مکسور و همزه ی ساکنه ی ما بعد تبدیل به یاء مدی می گردد

به این ترتیب :اِیتِ،اِیتُو،ایتُونِی،اِیِتنَا،اِیتِیَا،اِیذَنْ

4-همزه ی ساکنه در کلمه اُؤْتُمِنَ در صورت ابتدا به همزه ی وصل مضموم، تبدیل واو مدی می گردد.(اُوتُمِنَ)

7-حروف مدّی نزد همزه ی وصل:

هرگاه یکی از حروف مدی(که ساکن محسوب می شوند )پیش از همزه ی وصل قرار گیرد،در صورت وصل،حرف مدی خوانده نشده و به صدای کوتاه از جنس خود تبدیل می شود. مانند:رَبَّنَا اکْشِفْ،اِنَّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّّمَااسْتَزَلَّهُمْ،فِی مَااشْتَهَتْ،فِی الْمَدِینَةِ،مُهْلِکِی الْقُرَی،اَوْلِی الائْدِی،فِی الْبُیُوتِ،قَاتِلُواالْمُشْرِکیِنَ،ءامَنُوااسْتَجِیبُوا،وَابْتَلُواالیَتَامَی،فَقُولُوااشْهَدُوا،ءَاتُواالْیَتَامَی

8-لام تعریف (ال) نزد حروف شمسی:

لام تعریف در نزد حروف شمسی ناخواناست . حروف شمسی شامل چهارده حرف و عبارت است از:

ت-ث-د-ذ-ر-ز-س-ش-ص-ض-ط-ظ-ل-ن.

مثال:

وَقِهِمُ السَّیَّئَاتِ،هُمُ السُّفَهَآءُ،مَلِکِ النَّاسِ،أنَّّّّّّّّّّ النَّفْسَ بِالنَفْسِ،فِی الدِّینِ،کَفَرُوالسُّفْلَی،فِی التُّّّّّّّّرَابِ، سَنَجْزِی الشَّاکِرِینَ،ءَاتَی الزَّکَوةَ، فَاتَّقُواللهَ،لاتَأ کُلُواالّرِبَواْ،زَیَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْیَا

یاد سپاری:حرف لام در کلمات زیر ،جزءحروف اصلی کلمه و خوانا می باشد:

فَالْتَمِسُواْ،فَالْتَقَطَهُ،فَالْتَقَطَهُ،فَالْتَقَی،اِذِالْتَقَیْتُمْ،وَالْتَفَّت

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:8  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس پنجم:حروف نا خوانا (1)

در قرآن کریم حروفی وجود دارد که نوشته شده ولی خوانده نمی شوند. به آن ها( حروف ناخوانا) می گویند.

در قرآن فقط چهار حرف (و،ا،ل،ی) به عنوان حروف ناخوانا شنلخته شده اند.موارد حروف ناخوانا در قرآن کریم به شرح زیر می باشد:

1-پایه و کرسی همزه:

گاهی حروف (و،ا،ی) پایه و کرسی برای همزه قرار می گیرند که در صورت فقط همزه خوانده شده و حروف پایه،ناخواناه می باشند.مانند:اَسَأْتُمْ ،لَمْ یُنبَّأ،نُؤْتِهَا،تِؤْتِی،لایُؤْمِنُ بِهَا،مُؤْجَّلًا،یَسْتَهْزِئُ بِهِمْ،یُهَئْ لَکُمْ

یادسپاری:در این گونه موارد چنان چه همزه مکسور باشد به همراه حرکت کسره در زیر حرف پایه نوشته می شود.مانند: لَئِنْ،أئِمَّّّّّّّّّّّّّّهً،بَارِئِکُمْ،اَللَّؤْلُوِ

در برخی قرآن ها با قرار دادن حرکت یا سکون روی الف نیازی به قرار دادن شکل همزه روی الف ندیده اند.مانند: اَنْشَاْنَاهُنَّ

البته در قرآن هایی که حرف ساکن، بدون نشانه سکون آمده است، شکل همزه را آورده ان،مانند:اَنشَأنَاهُنَّ

2-پایه و کرسی الف مدّی:

دوحرف(و،ی) پایه و کرسی برای الف مدی قرار می گیرند  که در صورت به جای دو حرف واو و یاء الف مدی خوانده می شود.مانند:یَتَزَکَّی،بَنَیهَا،تَلَیهَا،زَکَیهَا،اَفْتَرَی،فُرَادَی،اُسَارَی،زَکوةً،مِشْکَوةٍ

در قرآن هایی که با شیوه ی ایرانی نشانه گذاری شده اند ،واو ویاء را بدون نشانه و فتحه ی ماقبل آن را به صورت ایستاده قرار داده اند.مانند:زَکوهً،کَمِشْکوةٍ،مُوسی،بَنیها

یادسپاری-در مورد پایه و کرسی همزه و الف مدی ،چنان چه همزه و الف بدون پایه نوشته شوند،واو،الف و یاءِ قبل یا بعد از آن ها خوانده می شود.مانند:جَآءُهَا،مَسْئُولًا،شَیْ ءٍ،ءَانِیَهٍ،فَئَاتَتْ،لَئَایَهً،صَلَوَاتٌ،سُقْیهَا،هُدَیَ

3-الف جمع:

الف جمع در آخر کلمه و بعد از واو جمع می آید و خوانده نمی شود.مانند:ءَامَنُواْ،کَفَرُواْ،کُبِتُواْ،أتَوْاْ

در برخی موارد حرف واو در آخرکلمه،واو جمع نبوده و یا ناخوانا است،ولی الف ناخواناپس از آن آمده است.مانند:

أشْکُواْ،کَّؤُاْ،نَبْلُواْ،تَدْعُواْ،شُرَکؤُاْ،لِیَرْبُوَاْ،رِبَواْ

یادسپاری :1-گاهی بعد از واو جمع ،الف ناخوانا نیامده است،مانند:فاْوُو،باءُو،عَتَوْ،سَعَوْ

2-الف بعداز واو در کلمه (ذَوَا) خوانده می شود.

4-واو مدّی در شش کلمه:

در قرآن کریم به شش کلمه بر می خوریم که دارای واو مدی ناخوانا می باشند.آن کلمات عبارتند از :

اُوْلیِ،أُوْلُوا،أُوْلَاتِ،أُولَآءِ،أُوْلئِکَ،سَأُوْرِیکُمْ

یادسپاری:کلمه سَأُوْرِیکُمْ در برخی قرآن ها بدون واو در آمده است:سَأُرِیکُمْ

5-در برخی کلمات بدون قاعده (الف و یاء ناخوانا)آمده است.مانند:

لِشَاْیْءٍ،جِای ءَ،مِاْئَهً،لَاْأَذبَحَنَّهُ،مَلَاْیِهِ،اَفَأِیْنْ،بِایْیْدٍ،بِأَییَّکُمْ

یادسپاری:در برخی قرآن ها برای راهنمایی قاری روی الف جمع،واو مدی در شش کلمه و نیز حروف ناخوانا در کلمات استثنائی،دایره ی کوچکی قرار داده اند.مانند:ءَامَنُواْ،أَتَوَکَّؤُاْ،أُوْلِی،سَأُوْرِیکُمْ،لِشَاْیْ ءٍ

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:7  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس چهارم:آشنایی با نشانه ها (2)

مدّ

مد در لغت به معنای کشیدن است.هر گاه بعد از حرف مدّی حرف همزه یا حرف ساکن یا حرف مشدّد قرار گیرد،حرف مدی بیش از میزان طبیعی کشیده می شود و با نشانه ی مدّ(  ) همراه است. مانند:

سَآءَتْ،مَآءَهَا،فَاَجَآءَهَا،سِ ی ءبِهِم،قَآئِلُهَا،بِتَارِکِیِ ءَ الِهَتِنَا،یَتَمَآسَّا،تُشَآقُّونَ فِیِهمْ،تَأْمُرُونَّی،اَتُحَآجَّونَّی

یادسپاری: از مجموعه حروف مقطّعه ،8 حرف دارای علامت مدّ بوده و بیش از میزان طبیع کشیده می شود. این حروف عبارت است از :( س،ص،ع،ق،ک،ن،م،ل) مانند:

ص           ق          ن            یس                طس         حم

طسم          الم               الر              المر             المص

حم عسق           کهیعص

تنوین

تنوین نشانه ی نون ساکن زایدی است که در آخر برخی کلمات می آید،نوشته نشده ولی خوانده می شود .نشانه ی تنوین به صورت تکرار حرکت حرف آخر کلمه می باشد.

تنوین بر 3 قسم است:

1-نصب: مرکّب از دو فتحه،-ً

2-جَرّ: مرکّب از دو کسره ،-ٍ

3-رفع:مرکّب از دو ضمّه،

یادسپاری: بعداز تنوین نصب غالباً الف ناخوانا و گاهی یاء ناخوانا می آید مانند: کِتَابًا هُدًی مگر در دو مورد :

الف) تنوین نصب روی تاء گرد (تأنیث) باشد. مانند:هَامِدَةً ، لُجَّةً

ب)تنوین نصب،روی حرف همزه بعد از الف مدی باشد.مانند:مَآءً-نِسَآءً

تمرین:

اَمَدًا،حَسَدًا،سَلَمًا،بَلَدًا،بَدَلًا،نَکِدًا،قِدَدًا،لِبَدًا،لُبَدًا،مَلِکًا،مُلْکًا،اَمْتًا،اَمْنًا،ءَامِنًا،امِنَةً،اَکْلًا،بَأسًا،نَکَالًا،کِرَامًا،سِرَاجًا،مِنْهَاجًا،بُکِیًّا،مُکِبًّا،فَاکِهَهً،زُلفَهً،مُسَمًّی،لِسَبَأٍ،ءَانِیَهٍ ،کَهَشِیمٍ،بِجَهَالهٍ،بِبُهْتَانٍ،لِکُلٍّ،لُجِّیٍّ،بِهَدِیَّهٍ،مُتَبِّرجَاتٍ،مُهَاجِرَاتٍ،لَشَدِیدٌ،ءَالِهَهٌ،فِتیَهٌ،فَاِمْسَاکٌ،مُنَزَّلٌ،مُتَبَّرٌ،دُرِّیٌّ،فَدِیَهٌ،فِدْیَهٌ،اَکِیدُکَیْدًا،لِیَهْدِیَهُمْ سَبِیلًا،فیِ قَرارٍ،کَلَّااِنَّهَاکَلِمَهٌ،کُلُّ شَیْءٍ،هَالِکٍ،تَهْتَزُّکَاَنَّهَاجَآنٍّ،فِیِهمَافَاکِهَهٌ،لَاتَمْلِکُ نَفْسٌ لِنَفسٍ شَیْئًا،مِنْ اَخِیهِ شَیْ ءٌ،لِکُلِّ اُمَّهٍ اَجَلٌ،اِمَّایَأتِیَنَّکُمْ،رُسُلٌ،تَخْلُقُونَ اِفْکًا.

 

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:5  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس سوّم : آشنایی با نشانه ها (1)

سکون

سکون ضدّ حرکت است و حرفی را که هیچ گونه حرکتی (اعمّ از کوتاه و کشیده)نداشته باشد ساکن می نامند.حرف ساکن همیشه به کمک حرف متحرّک پیش از خود با یک  بخش خوانده می شود.

نشانه ی سکون

برای نشان دادن حرف ساکن از یکی از دو نشانه ْ و-ْ استفاده می شود،هر چند حرف ساکن نیاز به نشانه ی سکون نداشته و بدون نشانه هم قابل خواندن است.مانن:

                (اَمْ اَمْ اَم-لَمْ لَمْ لَم-مَنْ مَنْ مَن)

تمرین:

اَمْ،بَلْ،سَلْ،هَلْ،کَمْ،لَنْ،مَنْ،قُلْ،قُمْ،کُمْ،هُمْ،اَلَمْ،فَهَلْ،فَکَمْ،فَلَمْ،اِنْ،مِنْ،فَلَنْ،فَمَنْ،فَاِنْ،لَمَنْ،لَمِنْ،فَقُلْ،لَکُمْ،فَلَهُمْ، فَلِمَنْ،فَبَدَتْ،کَسَبَتْ،مِنْهُمَا،لَمْ تَمُتْ،اَفْتِنَا،اَهْلِهِمْ،اَهْلِیهِمْ،کَلْبُهُمْ،کَهْفِهِمْ،اَفْتُونیِ،نَتْلُوهَا،نَکْسُوهَا،اَسْلَمْنا،لَامَسْتُمْ، شَارِکْهُمْ،اُخْفِیهَا،مِنْ اَهْلِهَا،زِلْزَالَهَا،سَیَنَالُهُمْ،فیِ مَسْکَنِهِمْ،دِرَاسَتِهِمْ،اَفَتُهْلِکُنَا،اَنُلْزِمُکُمُوهَا،اَکْفِلْنِیهَا،فَلَاتَخَافُوهُمْ، لَامُقامَ لَکُمْ،سَتُکْتَبُ شَهَادَتُهُمْ،فَلَاتُمَارِفِیهِمْ،فَلَامُمْسِکَ لَهَا،یَمْشُونَ فیِ مَسَاکِنِهمْ.

یادسپاری1:در ادای (واو و یای ساکن ما قبل مفتوح) باید دقّت شود تا فتحه ی قبل از واو متمایل به صدای ضمّه و فتحه ی قبل از یاء متمایل به صدای کسره نشود . مانند:یَوْمِهِمْ،اَیْنَمَا،تَوْبَتُهُمْ،جَزَیْتُهُمْ،اَیِْمَانِهِمْ،اَوْزَارَهُمْ،فَاَلْقِهْ اِلَیْهِمْ، اَمْلَیْتُ لَهَا،جَهْدَاَیْمَانِهِمْ،فَمَااَوْجَفْتُمْ،کَیْفَ بَنَیْنَاهَا

یادسپاری2:در صورتی که پنج حرف(ب-ج-د-ط-ق)(قطب جد) ساکن باشند باید صدای آنها را آزاد و رها نمود تا آشکار و شنیده شوند. مانند:اَبْنَاءَکُمْ،نَبْلُوکَمْ،مَبْلِسُونَ،نَجْزِی،مُجْرِمِیهَا،تَجْتَبِی،اَجْلِبْ،اَدْبَارِهَا،سَنَسْتَدْرِجَهَمْ،لَمْ

تشدید

اگر دو حرف مثل هم در یک کلمه کنار یکدیگر قرار گیرد،چنان چه حرف اول دارای حرکت نباشد،آنرا حذف کرده و به جای آنروی حرف دوم،نشانه ی تشدید( -ّ) قرار می گیرد.بنابراین در حرف مشدد، یک حرف ساکن نهفته است و همانند هر حرف ساکن ،به کمک حرف متحرک قبل از خود محکم و باشدت خوانده می شود.مانند:

کَفَّ(کَفْفَ)،مَسَّ(مَسْسَ)مَدَّ(مَدْدَ)،رَبَّ(رَبْبِ)،کُلُّ(کُلْلُ)،فَکُّ(فَکْکُ)

یادسپاری: حرف مشدّد هیچ گاه در ابتدای کلمه نمی آید.

تمرین:

اَلَّا،کَلَّا،اِلَّا،مَسَّنَا،مَسَّنِی،کَلَّمَا،افَکُلَّمَا،فَدُکَّتَا،لَمَسَّکُمْ،یَمَسُّهُم،لایَمَسُّنَا،مَنَزِّلُهَا،فَاَزَلَّهُمَا،لایَهِدِّی،اَمَانِیُّهُمْ،فَتَمَسَّکُمْ،لَمُنَجّوهُمْ،اَشَدَّهُمَا،یَسْتَفِزَّهُم،لاتَمَسُّوهَا،فَزَیَّلْنَا،لَهُدِّمَتْ،تُکُلِّمُنَا،یَبَیِّنُهَا،بَدَّلنَاهُمْ،یُفَجِّرُونَهَا،مَاتُقُبِّلَ مِنهُمْ

یادسپاری: در صورتی که دو حرف میم و نون ،مشدد گردد صدای آنها با مقداری کشش از فضای بینی ادا می شود .به این حالت در اصطلاح غنّه می گویند.مانند:اَمَّا،اِنَّا

تمرین:

مِمَّا، مِنَّا،مِنِّی،فَامَّا،اَلَنَّا،لَکُنَّا،اَتَمَّهَا،سَمَّیتُهَا،مَکَّنَّاهُم،لِسُنَّتِنَا،لَنَهدِیَنَّهُم،لَنَأْْتییَنَّکُم،سَمَّیتُمُوهَا،بِجَنَّتَیهِم،اُمَّهَاتِکُم،لَم یَتَسَنَّهْ،اَهَمَّتهُم،لَتَجِدَنَّهُم،لَیُبَدِّلَنَّهُم،لَاُزَیِّنَنَّ لَهُم،لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 19:3  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس دوّم :مصوّت ها

مصوّت ها (صداها) آواهایی هستند که در هنگام تولید ،بدون این که در مجرای گفتار به مانعی برخورد کنند به آسانی و با آزادی تمام از دهان خارج می شوند.

مصوّت ها در زبان فارسی  شامل صداهای (اَ-اِ-آ- ای- اُو) می باشد و در زبان عربی و قرآن بهصداهای کوتاه و کشیده تقسیم می شود . صداهای کوتاه را (حرکات )و صداهای کشیده را (حروف مدّی) می نامند.

صداهای کوتاه یا حرکات شامل فتحه () کسره(-ِ)وضمه(-ُ) بوده و صداهای کشیده یا حروف مدّی شامل الف مدّی (ا)یاء مدّی (ی ی )و واو مدّی (و) می باشند.

مصوّت ها در زبان قرآن از نظر کمّیت به دو دسته تقسیم می شوند :

مصوت های کوتاه یا حرکات (فتحه-کسره – ضمه)

مصوت های کشیده یا حروف مدّی (الف مدّی –یاء مدّی – واو مدّی )

مصوّت های کشیده از کشش مصوت های کوتاه پدید می آیند به این ترتیب که از کشش صدای فتحه ،الف مدی و از کشش صدای کسره ، یای مدی و از کشش صدای ضمه ،واو مدی تولید می شود .

مصوّت های زبان عربی و قرآن از نظر کیفیّت به سه دسته تقسیم می شود:

دسته اوّل : فتحه و الف مدّی

دسته دوّم : کسره و یاء مدّی

دسته سوّم:ضمه و واو مدّی

فتحه و الف مدّی

صدای فتحه در زبان عربی و قرآن همانند صدای (اَ) در زبان فارسی است البته کوتاه و بدون کشش ، مانند:( کَ تَ بَ) ، ( سَ جَ دَ)، (کَ شَ فَ )،(بَ دَ أَ ) و(سَ کَ تَ). در صورتی که فتحه کشش و امتداد یابد از آن الف مدّی تولید می شود . مانند:

ءَ ءَا         تَ تَا          دَ دَا      کَ کَا           لَ لَا               نَ نَا

یاد سپاری 1:همان گونه که گفته شد الف مدی از کشش و امتداد صدای فتحه به وجود می آید. بنابراین در هنگام تلفظ آن ، دهان به صورت افقی باز شده و صدای الف مدی نازک و کم حجم شنیده می شود ، ولی چنان چه الف مدی بعد از حروف (خ، ر، ص، ض، ط، ظ، غ، ق) قرار گیرد در هنگام تلفظ آن ، دهان به صورت عمودی باز شده و صدای الف مدی درشت و پر حجم شنیده می شود. مانند:

رَا         خَا        قَا        اَرَا            اَخَا        لَقا

فَقَال لَهَا            لَنَراهَا                 قَالَ لَا تَخَافَا

یاد سپاری2:در قرآن هایی که به شیوه فارسی نشانه گذاری شده اند شکل فتحه پیش از الف مدی به صورت ایستاده آمده است.مانند:(قالَتا) . به طوری کلی زمانی که بعد از حرف مفتوح ،الف مدّی قرار گیرد ، دیگر به شکل فتحه نیازی نبوده و می توان آن را ایستاده قرار داد یا حتّی حذف کرد . مانند:

             سادَتَنا                                           سادَتَنا                                  سَادَتَنَا

             لاتَخافا                                             لا تَخافا                                لَاتَخَافَا

یادسپاری 3: در برخی کلمات ، الف مدّی به صورت کوچک نوشته می شود که تفاوتی با موارد بالا ندارد . مانند:

قنِتت                   یَهَمَنُ                       سَموتِ                 اِلهُ                    مَلِکِ                        قلَ

تمرین:

اَبَا، اَتَا ، بَدَا،دَنَا،یَدَا،کَمَا،لَهَا،نَجَا،فَاَبَا،فَلَهَا،مَالَهَا،کَسَادَهَا،یَااَبَتَا،اَتَاهَا،سَادَتَنَا،لَفَسَدَتَا،خَا،اَخَا،رَا،اَرَا،قَا،فَقَا،لَاتَخَافَا،اَخَانَا،نَرَاهَا ،فَقَالَا،قَالَتَا،فَقَالَ لَهَا،قَالَ لَاتَخَافَا.

کسره و یاء مدّی:

صدای کسره در زبان عربی با صدای (اِ ) در زبان فارسی تفاوت دارد.صدای کسره در زبان عربی همانندصدای (ای) در زبان فارسی است ،البته کوتاه و بدون کشش مانند: اِبِلِ. چنان چه صدای کسره کشش و امتدادیابداز آن یاءمدی تولید می شود.مانند: اِی                 بِی                       فِی                    لِی             دِی                نِی

یاد سپاری:در قرآن هایی که به شیوه فارسی نشانه گذاری شده اند،چنان چه بعداز صدای کسره یاءمدی قرار گیرد ،کسره به صورت ایستاده نوشته می شود.

در این گونه موارد به شکل کسره نیازی نبوده و حتی می توان آن را حذف کرد .مانند:

فِی سَبِیلِی                             فی سَبیلی                                             فی سَبیلی

تمرین:

اَبِی،بَنِی،فَلِی،لَفِی،فِیمَا،فِیهِمَا،بِهِمَا،اَرِنَا،لَقِیَا،نَسِیَا،اَرِنِیِ،لِبَنیِ،جَاءَنیِ،ءَاتِنَا،ءَاخِرِنَا،اَبِینَا،نَسِینَا،لَقِینَا،مَمَاتِی،مَقَامِی، تَرَانیِ،کِتَابیِ،شِقَاقیِ،سَِیِلی،سَبِیلَنَا،سَافِلَهَا،جِدَالَنَا،لَاتَنِیَا،فَنَسِیتَهَا،فیِ جِیدِهَا،مَنَاکِبِهَا،لِمِیقَاتِنَا،لَاشِیهَ فِیهَا،اَرِنَامَنَاسِکَنَا،خَالِدِینَ فِیهَا

ضمّه و واو مدّی:

صدای ضمّه در زبان عربی با صدای (اُ) در زبان فارسی متفاوت است .صدای ضمه در زبان عربی و قرآن همانند صدای (او) در زبان فارسی است، البته کوتاه و بدکشش مانند:کُتُبُ،رُسُلُ،نُزُلُ و چنان چه صدای ضمه کشش و امتداد یابد،ازآن واو مدی تولید می گردد.مانند:

اُوتُو                   تُوبُو                  کُونُو             مُوتُو                 لُومُو

یاد سپاری :در صورتی که بعد از حرکت ضمّه ،واو مدّی قرار گیرد دیگر به شکل حرکت ضمّه نیازی نبوده و حتّی می توان آن را حذف کرد . مانند:

                           فَلَاتَلوُمُونِی                                             فَلاتَلومونی

تمرین:

اُتُو،نُهُو،کُلُو،کُلَا،فَکُلَا،فَکُلیِ،نُسُکیِ،لَهُمَا

فَلَهُمَا،اَکُلُهَا،سُهُولِهَا،سَفِیهُنَا،نَادَاهُما،لِیَکُونَا

اِیمَانُهَا،یُجَادِلُنا،جُنُودَهُمَا،سَتَجِدُنیِ،کَلِمَتُنَا

فَکِیدُونیِ،لِیُرِیَهُمَا،لَشَهَادَتُنَا،اَتُجَادِلُونَنیِ

فَلَاتَلُوموُنی،فَمَاتَزِیدُونَنیِ،لَایَمُوتُفِیهَا،سُرَادِقُهَا

کُبَرائَنَا،فَقَاسَمَهُمَا،فَخَانَتَا،یَقُومَان مَقَامَهُمَا

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 18:59  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

درس اوّل:آشنایی با صامت ها و مصوّت ها

صامت ها

صامت ها آواهایی هستند که در هنگام تولید آن ها،هوا در نقطه ای از اندام های گویایی به مانع برخورد می کند؛ یا مجرای عبور هوا تنگ شده و ایجاد سایش می نماید.

صامت ها می توانند در ابتدای واژه ها قرار گیرند ، یعنی نخستین صدایی که در واژه، شنیده می شود همان صامت می باشد . مقصود از صامت ها، حروف یا الفبای زبان است.

الفبای زبان عربی از 28 حرف تشکیل می شود که هر حرف شکل، نام و تلفّظ ویژه ی خود را دارا است.

شکل و نام الفبای زبان عربی عبارت است از: 

نام

شکل

ردیف

نام

شکل

ردیف

ضاد

ض

15

الف

ا

1

طاء

ط

16

باء

ب

2

ظاء

ظ

17

تاء

ت

3

عین

ع

18

ثاء

ث

4

غین

غ

19

جیم

ج

5

فاء

ف

20

حاء

ح

6

قاف

ق

21

خاء

خ

7

کاف

ک

22

دال

 

د

8

لام

ل

23

ذال

ذ

9

میم

م

24

راء

ر

10

نون

ن

25

زاء

ز

11

هاء

ه

26

سین

س

12

واو

و

27

شین

ش

13

یاء

ی

28

صاد

ص

14

 

یاد سپاری:1:اوّلین حرف از الفبای زبان عربی، الف می باشد که خود بر دو گونه است:

1-الف حرکت پذیر که نام دیگر آن همزه است.

2-الف حرکت ناپذیر که همان الف مدّی یا صدای کشیده می باشد.

آن چه در بخش صامت ها وجود دارد ،همزه است و الف مدّی یکی از مصوّت است که در جای خود بیان خواهد شد.

همزه گاهی به صورت (ا) و گاهی به صورت (ء)می آید و گاهی علامت همزه (ء) رو یا زیر همزه ی متحرّک قرار می گیرد ،(أَ-إِ-أُ)

یادسپاری 2:در تلفظ اسامی حروفی که به همزه ختم می شوند ، برای سهولت در قرائت ،همزه ی تلفظ نمی شود . مانند حرف ب که باء نوشته می شود ولی بدون همزه (با) خوانده می شود.

یادسپاری3:از میان حروف عربی تنها تلفظ ده حرف با زبان فارسی تفاوت دارد و آن حروف عبارتند از :

(ث، ح، ذ، ص، ض، ط، ظ، ع، غ، و) که در بحث تمایز حروف به بیان تلفظ آن ها خواهیم پرداخت .

حروف مقطّعه

از مجموع 114 سوره ی قرآن کریم 29 سوره با حروف مقطّعه آغاز می شود که آن حروف به صورت جدا جدا و با اسم خود خوانده می شود .

حروف مقطّعه بدون تکرار 14 حرف عربی است که عبارتند از :(ا،ح،ر،س،ص،ط،ع،ق،ک،ل،م،ن،ه، ی) این حروف ، برای سهولت یادگیری در جمله ی (صِراطُ عَلیًّ حَقُّ نُمَسَّکُه ) گرد آوری شده استُ. 

خوانده مي شود

نوشته مي شود

تعداد حروف

صاد

ص

 

يك حرفي ها

قاف

ق

نون

ن

طاها

طه

 

 

دو حرفي ها

طاسين

طس

ياسين

يس

حاميم

حم

الف لام ميم

الم

 

سه حرفي ها

الف لام را

الر

طا سين ميم

طسم

الف لام ميم صاد

المص

 

چهار حرفي ها

الف لام ميم را

المر

كاف ها يا عين صاد

كهيعص

 

پنج حرفي ها

حا ميم عين سين قاف

حم عسق

+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 18:56  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  | 

مقدمه

ارزش و فضیلت قرائت قرآن کریم

درباره ی ارزش و فضیلت علم قرائت قرآن کریم در منابع معتبر اسلامی،سخن بسیار به میان آمده است که در این جا تنها به بیان بخشی از آن می پردازیم :

خداوند متعال در آیات متعدّدی از کلام وحی، مسلمین را به قرائت قرآن ترغیب فرموده که از جمله این آیه ی کریمه است:

فَاقرَءُوا مَا تَیَسَّرَ مِنَ القُرانِ؛ پس در هر حال آنجه میّسر است به قرائت قرآن بپردازید.

ونیزدر کریمه ی دیگری می فرماید:

•        اِنَّ الَّذِینَ یَتلُونَ کِتَابَ اللّهِ وأَقَامُوا الصَّلَوةَ وَ اَنفَقُلوا مِمَّا رَزَقنَا هُم سِرٌّ ا وَ عَلاَ نِیَةً یَرجُونَ تِجَارَةً لَن تَبُورَ لِیُوَ فَّیَهُم اُ جُورَهُم و یَزِیدَهُم مِن فَضلِهِ اِ نَّهُ غَفُورُ شَکُورُ؛

•        کسانی که کتاب الهی را تلاوت می کنند و نماز را برپا می دارند و از چه به آنان روزی دادیم ، پنهان و آشکارانفاق می کنند ، تجارتی پرسود و بی زیان و خالی از کساد را امید دارند* تا خداوند اجر و پاداش کامل به آنان دهد و از فضلش بر آنان بیفزاید که او آمرزنده ی شکر گزار (حق شناس) است .

•        و آیاتی دیگر که همگی نشان از ارزش و فضیلت این علم دارد .همچنین در احادیث و روایات وارده از نبّی اعظم اسلام صلی الله علیه و آله و پیشوایان بزرگ دین ،حضرات معصومین علیهم السلام سخنان بسیار نغز و بلندی دراین موضوع بیان شده که به برخی از آن اشاره می کنیم :

•        قالَ رَسُولُ الله صلی الله علیه و آله :اَفضَلُ عِبَادَةِ اُمَّتِی قِراءَةُ القُرانِ:برترین عبادت امّت من قرائت قرآن است .

•       قال رسُولُ اللهِ صلی الله علیه و آله :"خَیرُکُم مَن تَعَلَّمَ القُرانَ وَعَلَّمَهُ "؛بهترین شما کسی که قرآن را فرا گیرد و به دیگران بیاموزد.َ

قال رَسُولُ الله صلی الله علیه و آله :إن أَََرَدتُم عَیشَ السَّعَدآءِ وَ مَوتَ الشُّهَدآءِ و النَّجَاةَیَومَ الحَشرِ وَ الظَّلَّ یَومَ الحَرُورِ و الهُدَی یَومش الضَِّلالَةِ ،فادرِ سُوا القُرانَ  فَإنَّه کلامُ الرّحمنِ و حِرزُ مِنَ الشَّیطانِ ورُجحَانُ فِی المُیزَانِ؛ اگر خواستار زندگی سعادتمندان و مرگ شهیدان و نجات روز محشر و سایه سار در گرمای روز قیامت و هدایت در روز گمراهی هستید ،پس قرآ ن بیاموزید ،زیرا آن گفته ی خدای مهربان و ایمنی از شیطان وموجب برتری و وزنه ی خوبی های شما است .

قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ عَلیُّ علیه السلام :وَ تَعَلَّمُوا القُرانَ فَإنَّهُ أحسَنُ الحَدیثِ وَ تَفَقَّهُوا فِیهِ فَاِنَّه ُ رَبیعُ القُلوبِ وَ استَشفوا بِنورِهِ فَاِنَّهُ شِفآءُ الصُدورِ وَ اَحسِنُوا تِلاوتَه  فإنَّه اَنفَعُ القَصَصِ؛ قرآن را بیاموزید که نیکوترین گفتار است و در آن دانا و آگاه شوید که بهار دلهاست و از نور آن شفا بخواهید که شفا بخش دلهاست آن را خوب و زیبا بخوانید که مفیدترین قصّه هاست.

قال الامام الصّادق علیه السلام :یَنبَغِی لِلمُؤمِنِ أن لا یَمُوتَ حَتَّی یَتَعَلَّمَ القُرانَ أُ و یَکُونَ فِی تَعَلُّمِهِ؛شایسته است که انسان مؤمن نمیرد تا قرآن را بیاموزد یا در حال آموزش آن باشد.

وروایت ذیل بشارتی است به جوانان عزیز و گرامی از جانب حضرت امام صادق علیه  السلام :مَن قَرَأَ القُرانَ وَ هُوَ شابُّ مُؤمنُ اختَلَطَ القرانُ بِلَحمیهِ ودَمِهِ وَ جَعَلَهُ اللهُ  مَعَ السَّفَرَ ةِ الکِرامِ البَرَرَةِ وَ کَانَ القُرانُ حَجِیجاً عَنهُ یَومَ القِامَةِ...؛ جوان مؤمنی که قرآن بخوان،قرآن با گوشت و خون او آمیخته می شود و خدا او را با سفیران بزرگوار و نیکوکار همنشین می کند و روز قیامت ،قرآن مدافع او خواهد بود... .

سیره ی معصومین علیهم السلام در تشویق مردم به انس با قرآن ،نیز گواه صادقی است بر ارزش ها و فضیلت های نهفته در این علم مقدس .گمان می رود که این همه تأکید و تشویق ، به آن علّت است که در قرائت قرآن کریم ، ویژگی جذّابیت هنر و آهنگ با متنی که سراسر اعجاز و ظرافت است عجین شده و سبب رسوخ و تأثیر شگرف آن بر قلوب  انسان ها گردیده است. دایره ی این تأثیر اعجاز آمیز آن چنان گسترده است که به شهادت تاریخ،حتّی سنگدل ترین معاندان و جاهلان در صدر اسلام نیز از شعاع آن خارج نبوده اند .بنابراین می توان گفت که علم قرائت قرآن کریم نقش بسیار مهمی در ایجاد زمینه یآشنایی و انس با مفاهیم و معارف بلند قرآن را بر عهده دارد و در حقیقت باب ورود به ژرفای این گتاب انسان ساز است.

( بقيه در ادامه مطلب)


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 1389/09/27ساعت 18:52  توسط زهرا اكبرپور سراسكانرود  |